Penalti Anthony Loke Dialu-alukan, Namun Budaya "Tidak Apa" Prasarana dan KTMB Perlu Dikuburkan

 

Kepada Pengarang,

Keputusan Menteri Pengangkutan, Anthony Loke, untuk mengenakan penalti paling ketat dan tertinggi terhadap Prasarana bukan sahaja tepat pada masanya—malah ia sudah lama tertunggak.

Malah, saya menyokong penuh keputusan Loke. Hakikatnya, tindakan tegas mesti diambil terhadap pihak pengurusan tertinggi yang gagal menjalankan tugas.

Apabila kemalangan MRT Pasir Ris berlaku pada tahun 2016, berikut adalah cara pihak berkuasa di Singapura membuktikan bahawa mereka sangat memandang serius soal keselamatan awam:

Penyelia Pasukan / Jurutera (Lim Say Heng):

 Korporat: Dipecat oleh SMRT.

 Undang-undang: Didakwa di bawah Kanun Keseksaan kerana menyebabkan kematian akibat kecuaian. Beliau mengaku bersalah dan dijatuhkan hukuman penjara empat minggu pada 2018.

 

Kapten / Pemandu Keretapi (Rahmat Mohd):

 Korporat: Ditamatkan perkhidmatan oleh SMRT pada September 2016 (tindakan yang mencetuskan kritikan awam kerana pengkritik berpendapat ia mengalihkan perhatian daripada kegagalan sistemik isyarat dan kawalan).

 Pengurusan / Pengawasan Eksekutif (Teo Wee Kiat, Pengarah Operasi Kawalan):

 Undang-undang: Didakwa di bawah Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (WSHA) kerana membiarkan budaya korporat di mana kakitangan secara rutin mengabaikan protokol keselamatan. Beliau didenda S$55,000.

 

Entiti Korporat (SMRT Trains):

 Undang-undang: Mengaku bersalah atas pertuduhan WSHA kerana gagal memastikan pematuhan terhadap prosedur operasi yang diluluskan. Syarikat korporat tersebut dikenakan denda S$400,000 atas kecuaian keselamatan yang menyumbang secara langsung kepada kematian di tempat kerja.

Selama bertahun-tahun, pelbagai amaran, nasihat membina, dan petunjuk awal telah diutarakan oleh pengguna yang terdesak mahupun pegawai kanan kerajaan. Hakikat bahawa Kementerian Pengangkutan (MOT) terpaksa menunggu krisis sebesar ini berlaku sebelum akhirnya mengambil tindakan tegas adalah satu bukti nyata betapa selesanya pengendali pengangkutan awam kita dengan tahap prestasi yang suam-suam kuku.

Namun, mari kita bersikap jujur: denda semata-mata tidak akan dapat memulihkan budaya kerja yang telah rosak. 

Kegagalan sistemik yang melumpuhkan kedua-dua Prasarana dan KTMB berakar umbi daripada minda institusi yang toksik dan sangat tegar. Ia adalah sikap "tidak kisah" dan "seperti biasa" (business-as-usual) yang menjangkiti semua peringkat, daripada pengurusan tertinggi hinggalah ke kakitangan barisan hadapan khidmat pelanggan.

Sekiranya corak pemikiran ini tidak berubah, pamlah berbilion-bilion ringgit sekalipun ke dalam infrastruktur yang serba canggih, ia akhirnya tetap akan rosak di hadapan mata kita akibat pengabaian yang nyata. Malah, jika kemalangan ini lebih serius daripada sekadar kegelinciran track, ia boleh meragut ratusan nyawa.

Buksn saja sistrm pengangkutan awam kita. Lihat sahaja kompleks mahkamah di Jalan Duta sebagai contoh ketara bagi sikap acuh tak acuh institusi ini. Kompleks tersebut pernah megah dengan kubah kuning yang terang dan berkilau. Hari ini, warna yang bertenaga itu telah pudar dan menyakitkan mata memandang. Mengapa? Kerana seseorang dalam bahagian perolehan atau penyelenggaraan bersikap tidak peduli dan menggunakan gred cat yang salah, langsung buta terhadap pendedahan ekstrem kepada cuaca dan kesan jangka panjang.

Hari ini, untuk membaiki satu kesilapan yang cuai itu menjadi mimpi ngeri logistik dan kewangan, yang memerlukan kren bertingkat-tingkat yang khusus semata-mana untuk sampai ke bumbung. Inilah ciri utama infrastruktur awam Malaysia: pembelian bertaraf dunia, penyelenggaraan bertaraf kelas belakang.

Satu lagi contoh ialah bilangan herbal oleh KTMB Komuter dan sebelum ini Intrakota yang dibiarkan tersadai di depoh mereka selama bertahun-tahun, berkemungkinan besar disebabkan oleh penyelenggaraan yang buruk.

Sikap tidak peduli ini juga amat menular dalam cara agensi-agensi ini melayan orang awam. Pengalaman mengecewakan saya sendiri dengan pihak pengurusan dan khidmat pelanggan KTMB baru-baru ini adalah satu lagi contoh utama. Sikap acuh tak acuh dan ketiadaan empati yang ditunjukkan kepada penumpang yang membayar tambang amat menyakitkan hati.

Rakyat Malaysia biasa benar-benar tidak berdaya. Kita digesa untuk menggunakan pengangkutan awam, namun apabila kita cuba mengetengahkan kelemahan yang ketara secara peribadi—menghantar maklum balas membina melalui e-mel rasmi atau mesej WhatsApp terus—kita berdepan dengan tembok kesunyian. Sehingga hari ini, tiket saya masih belum dipulangkan wangnya (refund) walaupun selepas saya membatalkannya demi memilih mod pengangkutan awam alternatif ke Pulau Pinang. Walaupun telah diberitahu bahawa tiada gunanya memasukkan kredit tersebut ke dalam e-dompet KTMB, terutamanya apabila saya telah memutuskan untuk tidak menggunakan perkhidmatan KTMB lagi, sehingga hari ini bayaran balik masih belum dibuat. Walhal, saya ada menerima e-mel yang mendakwa bahawa bayaran balik telah dibuat oleh KTMB, tetapi ia langsung tiada, walaupun dalam e-dompet. Ini menunjukkan betapa tidak mesra pelanggan sesetengah kakitangan ini, sedangkan mereka sepatutnya terlibat dalam industri perkhidmatan.

Suara kami diabaikan sehinggalah kami terpaksa menjerit di ruang awam.

Penalti berat daripada Menteri Anthony Loke adalah permulaan yang baik, tetapi beliau mesti menyedari bahawa beliau sedang memerangi budaya leka yang sudah berakar umbi.

Sudah tiba masanya untuk berhenti memanjakan gergasi pengangkutan yang berprestasi rendah ini. Menteri mesti membersihkan sikap "tidak apa" ini daripada Prasarana dan KTMB, menuntut kebertanggungjawaban mutlak, dan memastikan mereka yang enggan mengambil tahu atau tidak bangga dalam menyelenggara aset awam kita ditunjukkan jalan keluar.